Bậc tam cấp là phần bậc thang kết nối giữa mặt sân và nền nhà, hoặc giữa các không gian có sự chênh lệch cao độ. Việc thiết kế đúng kích thước bậc tam cấp giúp quá trình đi lại an toàn và tuân thủ các nguyên tắc phong thủy khi xây dựng.
Bậc tam cấp là gì?
Tên gọi “tam cấp” xuất phát từ thói quen thiết kế ba bậc thềm trước cửa của người xưa, tượng trưng cho ba yếu tố Thiên – Địa – Nhân. Dù mang tên gọi này, số lượng bậc thực tế hiện nay có thể là 1, 3, 5, 7 hoặc 9 bậc, tùy thuộc vào khoảng cách từ mặt sân lên đến sàn nhà. Hầu hết các công trình từ nhà cấp 4, nhà phố đến biệt thự đều thi công hạng mục này để kết nối luồng giao thông.
Tại sao bậc tam cấp thường có số lượng lẻ?
Theo nguyên tắc phong thủy, số lẻ đại diện cho tính dương, phù hợp với không gian sinh hoạt dành cho người sống. Việc xây thềm nhà với số lượng lẻ như 3, 5, 7 được cho là mang lại vượng khí tốt. Số chẵn thuộc tính âm nên thường bị tránh dùng cho bậc cửa chính.
Số lượng bậc lẻ cũng phù hợp với nhịp đi lại của người Việt. Khi bước chân đầu tiên lên bậc là chân phải, bước cuối cùng chạm mặt sảnh cũng sẽ là chân phải (hoặc ngược lại với chân trái). Nhịp bước này tạo sự tự nhiên, giúp người đi không bị hụt bước khi lên xuống.
Hướng dẫn cách tính bậc tam cấp chuẩn phong thủy
Để có cách tính bậc tam cấp chuẩn, thợ thi công thường căn cứ vào quy luật “Sinh – Lão – Bệnh – Tử”. Tính từ bậc đầu tiên lên đến mặt sảnh, nếu bậc cuối cùng rơi vào cung Sinh hoặc cung Lão thì được xem là tỷ lệ đẹp. Quá trình này thường kết hợp đo đạc bằng thước lỗ ban để chốt số liệu chính xác.
Kích thước thềm nhà dân dụng (nhà cấp 4, biệt thự)
Thông số tiêu chuẩn thường áp dụng cho các công trình nhà ở:
- Chiều cao mặt bậc (đối bậc): Từ 150mm đến 180mm.
- Chiều rộng mặt bậc: Từ 250mm đến 300mm.
- Chiều dài mặt bậc: Phụ thuộc vào bề ngang của sảnh hoặc cửa chính.
Với những ngôi nhà có khoảng sân hẹp, chiều rộng mặt bậc có thể giảm xuống mức 270mm. Mức này vẫn đảm bảo bàn chân người lớn đặt vừa vặn, không bị trượt gót. Trong các hồ sơ thi công nhà ở trọn gói, kỹ sư sẽ tính sẵn chiều cao các bậc sao cho khớp với cốt nền hoàn thiện cuối cùng.
Kích thước tam cấp cho công trình công cộng
Đối với bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại, yêu cầu an toàn di chuyển được đặt lên hàng đầu. Chiều cao của mặt bậc tại các khu vực này được hạ thấp xuống mức 100mm đến 120mm. Mặt bậc rộng và dốc thoải giúp trẻ em, người già bước đi dễ dàng hơn. Thông số này dựa trên các quy chuẩn xây dựng của Bộ Xây dựng để đảm bảo thoát hiểm nhanh chóng.
Lưu ý về cách đếm số bậc
Khi áp dụng kiến thức phong thủy xây sửa nhà vào thực tế công trình, có hai trường hợp thường gây nhầm lẫn về số lượng bậc:
- Sân và bậc 1 ngang nhau: Chỉ xảy ra khi mặt sân bị đào sâu hoặc sụt lún. Lúc này, bậc 1 thực chất là mặt sân, số lượng bậc bước lên sẽ bị trừ đi 1.
- Bậc trên cùng bằng với mặt sàn nhà: Đây là cách làm phổ biến nhất. Bậc trên cùng đóng vai trò là sàn nhà, vì vậy khối thềm ở giữa chỉ còn 2 bậc xây nổi lên so với sân.
Vật liệu thi công mặt thềm phổ biến
Phần cốt bên trong thường được xây bằng gạch đặc hoặc đổ bê tông cốt thép nguyên khối. Bề mặt bên ngoài được ốp lát bằng các loại vật liệu có độ chống mài mòn cao.
Đá hoa cương (Granite)
Đá Granite tự nhiên là vật liệu được dùng nhiều nhất nhờ độ cứng vững, ít thấm nước và chịu được lực ma sát liên tục. Bề mặt đá không bị xước xát dù gia chủ thường xuyên dắt xe máy lên xuống. Về màu sắc, đá kim sa đen, nâu Tây Ban Nha hoặc đỏ ruby thường xuyên được sử dụng.
Gạch Granito và tiêu chí chọn lựa
Gạch Granito (đá mài) có giá thành vật tư thấp hơn đá tự nhiên và tạo độ bám chân tốt. Phương án này phù hợp cho sảnh nhà cấp 4 hoặc khu vực sân diện tích lớn.
Nếu gia đình đang có kế hoạch cải tạo nhà ở TP.HCM và muốn làm lại phần sân trước, nên ưu tiên bề mặt vật liệu nhám nhẹ để chống trơn trượt vào mùa mưa. Màu sắc của mặt bậc nên đồng bộ với gạch lát nền bên trong nhà hoặc sơn ngoại thất để tổng thể mặt tiền hài hòa.
Các mẫu bậc tam cấp đẹp, chịu lực tốt
Việc chọn mẫu đá ốp cần dựa trên phong cách kiến trúc của nhà. Các tông màu tối như đen kim sa mang lại cảm giác sạch sẽ, che giấu vết bụi bẩn hiệu quả. Trong khi đó, đá nâu Tây Ban Nha tạo khối chắc chắn cho nhà biệt thự tân cổ điển.
Nếu cốt nền công trình có sự thay đổi sau thời gian sử dụng, hoặc mặt thềm bị lún nứt, gia chủ có thể liên hệ thợ chuyên môn của Xây Nhà Nga Việt qua Hotline 0978 466 859 để khảo sát lại số liệu và tiến hành đục bỏ, ốp mới đúng kỹ thuật.
Câu hỏi thường gặp về bậc tam cấp
Khi tính bậc tam cấp có đếm mặt sàn nhà không?
Theo nguyên tắc thông thường, mặt sàn nhà được đếm là bậc cuối cùng. Nếu thi công 3 bậc, mặt sân sẽ là điểm 0, sau đó bước lên bậc 1, bậc 2, và bước thứ 3 chính là mặt sàn nhà hoàn thiện.
Kích thước bậc tam cấp chuẩn cho nhà cấp 4 là bao nhiêu?
Nhà cấp 4 thường áp dụng thông số chiều cao bậc từ 150mm đến 180mm và chiều rộng mặt bậc từ 250mm đến 300mm. Thông số này đảm bảo người lớn tuổi và trẻ nhỏ bước lên xuống sảnh an toàn mà không bị mỏi gối.
Bề mặt bậc tam cấp bị nứt vỡ nên thay bằng vật liệu gì?
Khi cải tạo mặt thềm cũ, gia chủ nên ưu tiên dùng đá hoa cương (Granite) khối tự nhiên có độ dày từ 18mm đến 20mm. Vật liệu này chịu được lực va chạm vật lý mạnh và ngăn nước mưa thấm xuống cốt gạch bên dưới tốt hơn gạch men.
Sân hẹp có thể làm 2 bậc thềm được không?
Về kỹ thuật, gia chủ hoàn toàn có thể làm 2 bậc nếu chênh lệch cốt nền giữa sân và nhà thấp. Về mặt phong thủy, số chẵn thuộc tính âm nên thường ít được sử dụng. Gia chủ có thể hạ cốt nền sân thấp thêm một chút để đủ chia thành 3 bậc, hoặc đổ ram dốc bê tông nguyên khối thay vì xây bậc.
