Văn hóa thờ cúng tổ tiên là truyền thống lâu đời của người Việt. Trong không gian nhà ở, việc xác định hướng đặt bàn thờ được tính toán cẩn thận dựa trên tuổi và bản mệnh của gia chủ. Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết cách chọn hướng đặt bàn thờ gia tiên hợp phong thủy, quy tắc bố trí phòng thờ cho nhà phố, chung cư và các lưu ý kiêng kỵ cần tránh để không gian tâm linh giữ được sự trang nghiêm.
>>> Nhận ngay: Báo giá sửa chữa nhà + Chương trình Khuyến Mãi mới nhất từ Xây Nhà Nga Việt
Hướng đặt bàn thờ được xác định như thế nào?
Hướng bàn thờ là hướng về phía lưng của người đứng thực hiện nghi lễ cúng bái, đốt hương (nhang). Nói cách khác, hướng bàn thờ cùng chiều với hướng nhìn của bàn thờ ra phía trước. Bạn có thể xác định bằng cách kẻ đường vuông góc với cạnh trước của bàn thờ. Để đo chính xác hướng đặt bàn thờ của nhà mình, gia chủ dùng la bàn phong thủy đặt tại tâm phòng thờ.
Theo la bàn, các hướng chính được quy định theo độ như sau:
- Chính Bắc: 0 độ (360 độ).
- Chính Đông: 90 độ.
- Chính Nam: 180 độ.
- Chính Tây: 270 độ.
- Đông Bắc: 45 độ.
- Đông Nam: 135 độ.
- Tây Nam: 225 độ.
- Tây Bắc: 315 độ.
Các đối tượng thờ cúng trong gia đình
Khi thiết kế nơi thờ cúng, gia chủ cần phân biệt rõ các đối tượng để có thứ tự sắp xếp và phân chia không gian phù hợp. Thông thường, không gian tâm linh trong gia đình Việt gồm 4 đối tượng chính:
- Bàn thờ gia tiên (thờ cúng ông bà, tổ tiên họ nội/ngoại).
- Bàn thờ Phật (dành cho gia đình theo đạo Phật).
- Bàn thờ Thần Tài – Ông Địa (phổ biến ở nhà kinh doanh, buôn bán).
- Bàn thờ Thổ Công (thần cai quản đất đai).
Hướng đặt bàn thờ gia tiên và nguyên tắc bày biện
Bàn thờ gia tiên là khu vực thiêng liêng nhất, là nơi con cháu bày tỏ lòng biết ơn với thế hệ đi trước. Việc chọn hướng đặt bàn thờ gia tiên phải tuân theo quy tắc “tọa cát hướng cát”, tức là đặt ở vị trí tốt và nhìn ra hướng tốt so với tuổi của chủ nhà.
Bàn thờ nên đặt ở khu vực riêng biệt, cao ráo, không bị ảnh hưởng bởi lối đi lại hoặc sinh hoạt ồn ào. Cần tránh đặt bàn thờ nhìn ra hướng Ngũ Quỷ (Đông Bắc, Tây Nam). Cụ thể, không đặt bàn thờ hướng Tây Nam nhìn ra Đông Bắc và ngược lại. Lưng bàn thờ phải tựa vào bức tường vững chãi, không dựa vào tường kính hay cửa sổ.
Cách chọn kích thước bàn thờ
Kích thước chiều dài, chiều rộng và chiều cao của bàn thờ được đo theo thước Lỗ Ban âm phần (loại 38.8 cm). Trên thước có đánh dấu các mốc cung đỏ (cung tốt) như Đinh, Vượng, Nghĩa, Quan, Hưng, Tài. Gia chủ dựa vào không gian thực tế để chọn kích thước rơi đúng vào các cung đỏ nhằm mang lại bình an.
Cách bày biện bàn thờ gia tiên
Khi bố trí các vật phẩm trên bàn thờ, gia chủ cần tuân thủ thứ bậc:
- Không đặt bài vị tổ tiên cao hơn tượng Phật: Việc để bài vị gia tiên cao hơn tượng Thần, Phật được coi là “hạ phạm thượng”, gây xung khắc trong nhà. Tượng Phật phải luôn ở vị trí cao nhất, sau đó mới đến gia tiên.
- Hạn chế thờ từ 3 họ trở lên: Bàn thờ gia tiên thường chỉ thờ họ nội và họ ngoại. Thờ quá nhiều họ cùng lúc dễ gây lộn xộn về mặt năng lượng.
- Vị trí bát hương: Bát hương thờ Thần linh đặt ở giữa và cao nhất. Bát hương bà cô tổ đặt bên trái, bát hương gia tiên đặt bên phải (theo hướng nhìn từ ngoài vào).
Hướng dẫn cách đặt bàn thờ theo tuổi 12 con giáp
Phương vị trang thờ không chỉ cần vị trí đẹp mà còn phải hợp tuổi người đứng tên ngôi nhà. Dưới đây là cách đặt bàn thờ theo tuổi dựa trên 12 con giáp để gia chủ tham khảo:
Tuổi Thân, Tý, Thìn
Nhóm tuổi Tam Hợp Thân, Tý, Thìn thuộc hành Thủy. Khi chọn hướng đặt bàn thờ gia tiên, các gia chủ tuổi này nên ưu tiên cung Thìn (hướng Đông Nam), cung Tý (hướng Bắc) hoặc cung Mão (hướng Đông).
Tuổi Hợi, Mão, Mùi
Nhóm tuổi Hợi, Mão, Mùi thuộc hành Mộc. Gia chủ nên quay bàn thờ về cung Mùi (hướng Tây Nam), cung Tý (hướng Bắc) hoặc cung Mão (hướng Đông) để cân bằng ngũ hành.
Tuổi Dần, Ngọ, Tuất
Nhóm tuổi Dần, Ngọ, Tuất thuộc hành Hỏa. Phương vị tốt nhất để lập bàn thờ là: hướng Tây, Tây Nam, Đông Nam, Nam (hợp cung Dần); hướng Đông, Nam, Bắc (hợp cung Ngọ); hướng Bắc, Đông, Nam (hợp cung Tuất).
Tuổi Tỵ, Dậu, Sửu
Nhóm tuổi Tỵ, Dậu, Sửu thuộc hành Kim. Hướng đặt bàn thờ thích hợp nhất là cung Sửu (hướng Bắc) và cung Mão (hướng Đông). Vì bàn thờ mang tính âm, nên hướng bàn thờ có thể ưu tiên quay về hướng có tính dương như Tây Bắc (tượng trưng cho mặt trời chuyển động) để cân bằng âm dương.
>>> Tham khảo thêm: Tư vấn màu sắc hợp phong thủy theo bản mệnh
Chọn hướng đặt bàn thờ cho nhà phố và chung cư
Đặc điểm kiến trúc ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân chia không gian tâm linh. Khi lên bản vẽ thiết kế xây nhà trọn gói, kiến trúc sư sẽ chủ động tìm điểm tựa vững chắc để bố trí phòng thờ.
Bố trí phòng thờ trong nhà cao tầng
Trong nhà phố hoặc biệt thự cao tầng, vị trí đặt bàn thờ tốt nhất là ở tầng cao nhất (tum hoặc áp mái). Đây là không gian thoáng khí, yên tĩnh, không bị các phòng sinh hoạt khác (như nhà vệ sinh, phòng ngủ) đè lên từ phía trên. Vị trí này cũng có đủ khoảng trống phía trước để các thành viên tập trung làm lễ trong dịp giỗ chạp.
Thiết kế nơi thờ cúng cho căn hộ chung cư
Mặt sàn chung cư diễn ra mọi hoạt động sinh hoạt trên cùng một không gian, khiến việc tìm hướng đặt bàn thờ trở nên khó khăn hơn. Góc thờ cúng thường được đặt ở khoảng giữa căn hộ (phòng khách), không thuộc hẳn vào phòng ngủ hay bếp.
Nếu diện tích nhỏ, gia chủ có thể dùng bàn thờ treo tường hoặc sử dụng vách ngăn CNC, rèm che để tạo sự trang nghiêm. Tuyệt đối không đặt bàn thờ nhìn thẳng vào bếp đun, cửa nhà vệ sinh hay cửa phòng ngủ. Trong quá trình cải tạo căn hộ chung cư, nếu cần dời vị trí tủ thờ, bạn nên khảo sát kỹ đường ống nước âm tường phía sau lưng bàn thờ để tránh rò rỉ.
Cách đặt bàn thờ theo tuổi và bản mệnh Bát Trạch
Theo nguyên lý Bát Trạch (một trường phái phong thủy địa lý), tuổi của con người được chia thành hai nhóm là Đông Tứ Mệnh và Tây Tứ Mệnh. Hướng đặt bàn thờ cũng phải tương phối với các nhóm này.
Gia chủ cung Đông Tứ Trạch
Người mang mệnh Đông Tứ Trạch sẽ hợp với các hướng thuộc Đông Tứ Trạch, bao gồm: Bắc (Khảm), Nam (Ly), Đông (Chấn), Đông Nam (Tốn). Đặt bàn thờ quay về các hướng này giúp đón sinh khí và duy trì sự ổn định cho gia đạo.
Gia chủ cung Tây Tứ Trạch
Người mang mệnh Tây Tứ Trạch phù hợp với các hướng thuộc Tây Tứ Trạch, bao gồm: Tây Bắc (Càn), Tây Nam (Khôn), Tây (Đoài), Đông Bắc (Cấn). Cần lưu ý, mệnh Kim là một trong những bản mệnh thuộc Tây Tứ Trạch. Các tuổi thuộc mệnh Kim (như Nhâm Thân 1932, Giáp Tý 1984, Ất Sửu 1985) nên tuân theo các hướng Tây, Tây Bắc, Tây Nam và Đông Bắc.
Xem hướng bàn thờ theo tuổi vợ hay chồng?
Trong phong thủy nhà ở truyền thống, việc xem hướng nhà và hướng đặt bàn thờ gia tiên thường lấy theo tuổi của người đàn ông đóng vai trò trụ cột (người cha, người chồng). Điều này xuất phát từ đạo lý thờ cúng tổ tiên nội tộc và thuyết âm dương (nam mang khí dương). Tuy nhiên, nếu gia đình chỉ có nữ giới làm chủ hộ, hoàn toàn có thể lấy tuổi của người nữ để tính hướng.
Để vận dụng kiến thức phong thủy xây sửa nhà vào thực tế một cách chuẩn xác, gia chủ nên đo đạc bằng la bàn kỹ lưỡng trước khi quyết định vị trí đặt tủ thờ.
Các mẫu thiết kế bàn thờ đẹp trang nghiêm
Dưới đây là một số mẫu không gian thờ cúng được bố trí chuẩn hướng và kích thước, phù hợp với nhiều loại hình nhà ở:
Mẫu bàn thờ Phật kết hợp gia tiên gọn gàng cho nhà chung cư
Tủ thờ gỗ chạm khắc đặt trong phòng thờ riêng của nhà phố
Không gian phòng thờ tĩnh lặng, rộng rãi trên tầng tum biệt thự
Câu hỏi thường gặp về hướng đặt bàn thờ
Có nên đặt bàn thờ hướng ra cửa chính không?
Bàn thờ hướng ra cửa chính là vị trí tốt nếu cửa chính cũng hợp với tuổi gia chủ. Tuy nhiên, nên giữ một khoảng cách nhất định hoặc dùng rèm che, bình phong chắn phía trước để tránh gió thổi trực tiếp vào bát hương và giữ sự kín đáo cho không gian thờ cúng.
Có được đặt bàn thờ chung tường với nhà vệ sinh không?
Tuyệt đối không để lưng bàn thờ dựa vào bức tường chung với nhà vệ sinh. Uế khí từ khu vực vệ sinh sẽ làm mất đi sự thanh tịnh, trang nghiêm của phòng thờ. Nếu không thể thay đổi mặt bằng, bạn nên liên hệ đơn vị sửa chữa nhà ở TP.HCM để làm thêm một lớp vách ngăn thạch cao hoặc tủ gỗ đệm giữa bàn thờ và bức tường đó.
Bàn thờ Phật và bàn thờ gia tiên nên đặt thế nào?
Nếu thờ chung trong một phòng, bàn thờ Phật phải được đặt ở vị trí cao hơn bàn thờ gia tiên. Hướng của hai bàn thờ thường cùng quay về một hướng tốt theo tuổi gia chủ. Không nên đặt hai bàn thờ đối diện nhau.
Có cần làm lễ khi chuyển hướng đặt bàn thờ không?
Có. Khi muốn dời vị trí tủ thờ hoặc đổi hướng sang bức tường khác, gia chủ cần chuẩn bị mâm lễ nhỏ, đọc văn khấn xin phép thần linh và gia tiên trước khi tiến hành di dời để tránh động bát hương.
