Nắm rõ khái niệm và cấu tạo của giằng móng (hay còn gọi là dầm móng) là bước chuẩn bị kỹ thuật quan trọng giúp gia chủ kiểm soát độ ổn định của toàn bộ phần ngầm công trình. Hệ thống giằng móng đóng vai trò liên kết các khối móng đơn lẻ, đài cọc hoặc móng băng thành một mạng lưới chịu lực toàn khối thống nhất. Việc thi công giằng móng đúng quy chuẩn kỹ thuật giúp triệt tiêu hiện tượng lún lệch, chống biến dạng sàn và bảo vệ tường nhà không bị nứt xé trước các tác động cơ học. Đội ngũ kỹ sư tại Xây Nhà Nga Việt luôn tính toán cẩn trọng từng thông số thép dầm móng nhằm mang lại nền móng kiên cố và an toàn nhất cho công trình.
Giằng móng là gì? Vai trò của giằng móng trong kết cấu
Trong kỹ thuật xây dựng, giằng móng là cấu kiện bê tông cốt thép dạng thanh dầm nằm theo phương ngang của ngôi nhà, chạy qua các chân cột hoặc đặt trực tiếp lên đài móng. Tùy thuộc vào phương án bố trí kiến trúc và bước cột, giằng móng có thể được đặt ở tim cột, mép trong hoặc mép ngoài của chân tường bao che.
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa dầm móng và hệ dầm bo tầng trệt. Gia chủ có thể tìm hiểu thêm khái niệm phân biệt về đà kiềng để hiểu rõ chức năng nâng đỡ tường gạch và vị trí cốt cao độ của từng cấu kiện ngầm.
Chức năng chịu lực chính của giằng móng
- Chống lún lệch cục bộ: Khi các chân móng nằm trên các túi đất có sức chịu tải không đều, giằng móng sẽ truyền bớt tải trọng từ vị trí móng lún nhiều sang các móng lân cận, giữ cho công trình lún đều.
- Khóa cứng chân cột: Triệt tiêu mô men uốn chân cột và chống hiện tượng xoay nút khung khi có tải trọng gió bão hoặc rung chấn mặt đất.
- Đỡ tường xây tầng trệt: Giằng móng gánh trực tiếp tải trọng của các mảng tường gạch bao che và tường ngăn, ngăn ngừa tình trạng võng nứt sàn trệt.
- Tăng độ cứng không gian: Kết hợp cùng các dầm sàn tầng trên để tạo nên một hệ khung hộp kín vững chãi theo chuẩn kết cấu bê tông cốt thép nhà dân dụng.
Cấu tạo chi tiết của giằng móng theo từng loại nền móng
Quy cách tiết diện và cách đan thép của giằng móng phụ thuộc vào khoảng cách bước cột và loại móng được chỉ định:
1. Giằng móng đơn (móng cốc)
Móng đơn có tính độc lập cao nên rất dễ xảy ra lún lệch nếu địa chất thay đổi. Khi đó, giằng móng đơn đóng vai trò khóa cứng các cổ móng cốc lại với nhau. Tiết diện dầm giằng thường từ 250x350mm đến 300x500mm, sử dụng thép chủ 4Φ16 hoặc 4Φ18 kết hợp thép đai Φ6a150. Gia chủ có thể tham khảo thêm về đặc tính kỹ thuật và phương pháp thi công móng trụ (móng cột) để hình dung rõ cách thức liên kết giữa dầm móng và đế móng đơn.
2. Giằng móng băng
Trong móng băng, sườn dầm móng chính là thanh giằng móng băng chạy dọc liên tục theo hàng cột. Kích thước sườn dầm phổ biến từ 300x500mm đến 300x700mm, bố trí thép dọc gồm 6 thanh Φ18 – Φ22. Cấu tạo này được phân tích rất chi tiết tại bài viết hướng dẫn phương pháp thi công móng băng với khả năng phân bố đều áp lực đáy móng.
3. Giằng móng cọc
Với móng sâu ép cọc bê tông, hệ thống giằng móng liên kết trực tiếp các đài cọc với nhau. Chiều cao dầm giằng thường bằng chiều cao của đài cọc (từ 600mm đến 800mm), chịu lực cắt rất lớn khi cọc phải chống chịu mô men lệch tâm. Biện pháp này liên quan mật thiết với quy trình thi công móng cọc nhằm bảo đảm hệ cọc phát huy tối đa sức chịu tải mũi cọc.
4. Giằng móng bè
Ở móng bè toàn diện, hệ thống sườn giằng móng bè đan ô cờ hai phương kết hợp với bản đáy dày 200mm – 350mm, giúp nâng đỡ toàn bộ tải trọng công trình trên nền đất yếu và chống lại áp lực đẩy nổi của nước ngầm theo chuẩn kỹ thuật của phương pháp thi công móng bè.
Nguyên lý và công thức tính toán giằng móng
Việc tính toán cốt thép cho giằng móng bắt buộc phải tuân theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5574:2018 về thiết kế kết cấu bê tông cốt thép. Kỹ sư kết cấu phải xác định các tổ hợp tải trọng bất lợi nhất tác động lên hệ móng:
- Khi tải trọng truyền đúng tâm: Áp suất trung bình đáy móng phải thỏa mãn điều kiện: Ptb ≤ Rtc (với Rtc là cường độ tiêu chuẩn của nền đất).
- Khi tải trọng lệch tâm: Áp suất lớn nhất tại mép móng phải đảm bảo: Pmax ≤ 1,2 Rtc.
- Công thức tính sức chịu tải của đất nền: R = m(A1/4 γ b + B q + D c) (trong đó b là chiều rộng đáy móng, q là tải trọng bên, c là lực dính của đất, m là hệ số điều kiện làm việc, các hệ số A1/4, B, D phụ thuộc vào góc ma sát trong của đất).
Trên cơ sở mô men phát sinh do độ lún lệch giả định giữa hai cột liền kề (thường lấy độ lún lệch giới hạn s ≤ 0,002L), kỹ sư sẽ tính toán diện tích cốt thép chịu uốn và thép chịu cắt cho giằng móng, đảm bảo dầm không bị nứt gãy khi nền đất dịch chuyển.
Để bảo vệ các mảng tường xây phía trên không bị rạn nứt góc cửa, bên cạnh hệ móng ngầm, gia chủ cần kết hợp bố trí thêm cấu kiện giằng tường là gì và trụ gia cố ở các vị trí tường dài để bảo đảm độ cứng đồng bộ từ chân móng lên mái.
Trước khi ký kết hợp đồng thi công phần ngầm, chủ đầu tư nên tham khảo kỹ các nguyên tắc khi xây nhà hoặc sửa chữa nhà để kiểm soát chặt chẽ quy cách đan thép và nghiệm thu độ chặt của lớp đất đắp nền móng.
Nếu bạn đang có nhu cầu cải tạo nâng tầng trên nền móng cũ hoặc xây dựng nhà mới bền chắc, hãy liên hệ ngay dịch vụ sửa chữa nhà trọn gói tại Xây Nhà Nga Việt. Chúng tôi trực tiếp khảo sát địa chất, đưa ra giải pháp cấy thêm giằng móng gia cường chuẩn kỹ thuật và báo giá minh bạch nhất.
Nắm rõ vai trò của giằng móng giúp chủ nhà dễ dàng giám sát từng giai đoạn đổ bê tông phần thô của ngôi nhà. Để nhận tư vấn chuyên sâu về phương án gia cố nền móng hoặc dự toán chi phí xây dựng, quý khách có thể liên hệ ngay với Xây Nhà Nga Việt qua Hotline: 0978 466 859 để được hỗ trợ tận tình.
Câu hỏi thường gặp về giằng móng (FAQs)
1. Giằng móng và đà kiềng khác nhau như thế nào?
Giằng móng là dầm liên kết trực tiếp các đế móng hoặc đài móng ngầm dưới lòng đất để chống lún lệch và phân bổ tải trọng cột. Trong khi đó, đà kiềng thường được đặt ở cốt cao độ mặt nền tầng trệt (ngang chân cột) với nhiệm vụ chính là đỡ tường xây gạch và giữ ổn định khoảng cách chân cột không bị biến dạng sàn.
2. Có bắt buộc phải đổ lớp bê tông lót dưới đáy giằng móng không?
Bắt buộc. Dưới đáy cốt thép giằng móng phải có lớp bê tông lót mác 100 dày tối thiểu 10cm bằng đá 4×6 hoặc đá 1×2. Lớp lót này tạo mặt phẳng sạch sẽ để thợ đan sắt, ngăn không cho đất bùn hút mất nước xi măng và bảo vệ cốt thép không bị oxy hóa gỉ sét.
3. Kích thước tiết diện giằng móng nhà phố từ 2 đến 4 tầng bao nhiêu là hợp lý?
Với công trình nhà phố nhịp cột từ 3,5m đến 5m, tiết diện giằng móng thông dụng nhất là 300x500mm hoặc 300x600mm. Cốt thép chịu lực chính thường sử dụng từ 4 đến 6 thanh thép gân đường kính Φ18 hoặc Φ20.
4. Đổ bê tông giằng móng bao lâu thì được tháo dỡ cốp pha hai bên hông?
Vì cốp pha thành bên của giằng móng chỉ chịu áp lực ngang mà không chịu tải trọng uốn đỡ đáy, nên sau khoảng 24 đến 48 giờ kể từ lúc đổ bê tông (trong điều kiện thời tiết nắng ráo bình thường) là có thể tiến hành tháo dỡ cốp pha để tưới nước dưỡng ẩm.
